ΦΩΝΗ ΒΟΩΝΤΟΣ

Τα αποκριάτικα

"Ας μου επιτραπεί όμως να αναφερθώ με περισσότερες λεπτομέρειες στα διατροφικά μας. Τόσο της Σαρακοστής με τη νηστεία της και ό,τι προηγείται όσο και σήμερα. Με το σουβλιστό αρνί και το κοκορέτσι. Τα γιδοπρόβατα λοιπόν γεννούν συνήθως τον Ιανουάριο. Αυτός είναι ο λόγος που τον αναφέρουμε και ως «Γενάρη». Οι κτηνοτρόφοι, επειδή εκείνη την εποχή συχνά υπάρχουν χιόνια, δεν μπορούν να βγάλουν τα κοπάδια για βοσκή. Ετσι χρειάζονται κτηνοτροφές. Γι' αυτό και αναγκάζονται να σφάζουν τα ζώα για να ελαττώσουν τον αριθμό τους.

Με την αναγκαστική μείωση του αριθμού των γιδοπροβάτων υπάρχει προσφορά κρέατος το οποίο πρέπει να καταναλωθεί και η παράδοσή μας συντονίζεται με αυτό. Του Αγίου Βλασίου (11 Φεβρουαρίου), που θεωρείται προστάτης του κοπαδιού κατά του λύκου και των άλλων σαρκοφάγων ζώων, ετοίμαζαν στα χωριά φαγητά από κρέας προβάτων και κατσικιών.

Την ίδια περίπου εποχή αρχίζει το Τριώδιο, το οποίο συνδέεται με το φαγοπότι και διαρκεί τρεις εβδομάδες.

Η δεύτερη εβδομάδα του Τριωδίου, η «Κρεατινή», είναι η μόνη εβδομάδα του χρόνου όπου δεν απαγορεύεται η κατανάλωση κρέατος την Τετάρτη και την Παρασκευή. Η Τσικνοπέμπτη πήρε το όνομά της από την τσίκνα που πρέπει να υπάρξει στο σπίτι με το ψήσιμο κρέατος.

Η διαθεσιμότητα αυτή είναι σύντομη κι έτσι την τρίτη εβδομάδα, την «Τυρινή», ο κόσμος «αποκρεύει», δηλαδή σταματά να τρώει κρέας. Παράλληλα, τα χιόνια λιώνουν, η θερμοκρασία του περιβάλλοντος μεγαλώνει και τα φυτά αρχίζουν να αυξάνονται. Οσο πλησιάζει η άνοιξη αρχίζει να υπάρχει στη φύση αφθονία φυτών για βόσκηση από τα κοπάδια των γιδοπροβάτων. Τώρα όμως η κατανάλωση κρέατος απαγορεύεται γιατί έφτασε η Σαρακοστή.

Δηλαδή η παράδοσή μας σχετίζεται απόλυτα, μια και θα ήταν μεγάλη απώλεια το να σφάξουμε τα ζώα την εποχή όπου αυξάνονται σε βάρος.

Τα σαρακοστιανά

Μετά το τέλος Μαΐου οι βροχές στις περισσότερες περιοχές της χώρας μειώνονται δραστικά και τα ποώδη φυτά, αφού ανθίσουν και κάνουν σπόρους, ξεραίνονται. Επομένως οι διαθέσιμες τροφές για βόσκηση αρχίζουν να λείπουν και γίνονται ελάχιστες κατά το μακρύ, θερμό και άνυδρο καλοκαίρι. Πρέπει λοιπόν προτού οι τροφές ελαχιστοποιηθούν, να λιγοστέψει σοβαρά και ο αριθμός των γιδοπροβάτων.

Η μείωση αυτή γίνεται κυρίως το Πάσχα, όπου το ψήσιμο του αρνιού είναι έθιμο ολόκληρης της Ελλάδας και συνεχίζεται ως το τέλος Μαΐου. Ετσι του Αγίου Γεωργίου (23 Απριλίου) σε πολλά χωριά πήγαιναν ένα αρνί στην εκκλησία, το διάβαζε ο παπάς κι έπειτα το έσφαζαν και το ετοίμαζαν αμέσως για τον φούρνο. Στη γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (8 Μαΐου) έσφαζαν αρνιά στην εκκλησία και το ίδιο έθιμο ίσχυε Κωνσταντίνου και Ελένης (21 Μαΐου).

Ισως αρκετοί θεωρήσουν ότι σε πολλά σημεία οι παραλληλισμοί που γίνονται είναι υπερβολικοί. Χωρίς να παραγνωρίζω το γεγονός της ύπαρξης αρκετής δόσης φαντασίας σε όσα γράφω, μου είναι αδύνατον να φανταστώ νηστεία από κρέας τον Μάιο και τον Ιούνιο. Σε αυτή την περίπτωση πολλά πρόβατα και γίδια θα ψοφούσαν το καλοκαίρι, γιατί τόσο η τροφή όσο και το νερό δεν θα έφταναν.

Ούτε βέβαια θα ήταν δυνατόν να τρώμε τον Ιούνιο χοιρινά τα οποία τρέφονται με τα υπολείμματα των γεωργικών μας δραστηριοτήτων που μόλις αρχίζουν. Των οποίων χοιρινών οι τροφές ελαχιστοποιούνται αρχές Δεκεμβρίου. Ετσι δημιουργήθηκε η παράδοση με το χοιρινό των Χριστουγέννων."